دل شدگان

حسام الدين چهرآزاد

بدون شك برگزاري و راه‌اندازي هر مسافرت جهادي مستلزم انجام يك‌سري هماهنگي¬ها در زمينه¬هاي مختلف مي¬باشد. اين هماهنگي‌ها گاه آن‌قدر حجيم به نظر مي¬رسند كه جايگاه جداگانه¬اي را براي خود به ارمغان مي¬آورند و معاونت هماهنگي همان جايگاهي است كه در سيستم اداره مسافرت معنا و نمود پيدا مي¬كند. هرساله با توجه به حجم كارهاي اردو، سيستم اداره مسافرت گسترده¬تر و كارهاي آن سنگين‌تر مي¬شود و به همين ترتيب وظايفي كه هر كدام از معاونت‌ها بر عهده مي¬گيرند بيشتر و مشكل‌تر مي¬شود.
بخش نخست از فعاليت اين معاونت كه در بالا نيز بدان اشاره مختصري شد مربوط به امور ارتباطات مي¬باشد. ارتباطات مجموعه به دو بخش داخلي و خارجي تقسيم مي¬شود. بخش داخلي همان‌طور كه از نام آن مشخص است در حقيقت معرف چگونگي تعامل معاونت‌ها با يكديگر و ارتباطات داخلي سيستم مسافرت مي¬باشد كه گاهي در قالب نامه¬هاي داخلي (كه به علت كم¬كردن حاشيه¬هاي مسافرت كمتر لحاظ مي¬شود) مطرح مي¬شود. ولي تمامي اين ارتباطات توسط اين معاونت مستند مي¬شود و مي¬تواند در آينده مورد بازبيني و بهره‌برداري قرار گيرد. ارتباطات خارجي كه حجم عظيم فعاليت‌هاي اين معاونت را در بر مي¬گيرد شامل برقراري هرگونه ارتباط با مجموعه¬هاي خارجي اردو (حقيقي يا حقوقي) مي¬باشد. اين نوع ارتباطات معمولاً در دو قالب نامه¬ها و ارتباطات شفاهي (ملاقات‌هاي حضوري يا تلفني) برقرار مي¬شوند.
ملاقات‌هاي حضوري بيشتر براي آشنايي، معرفي و شناساندن مجموعه و همچنين ارائه گزارش‌هاي گذشته مسافرت¬ها به نهادها و افراد حقيقي ترتيب داده مي¬شود و ارتباطات تلفني به منظور پيگيري كارها در مرحله بعدي، براي اطلاع از روند كارها و نتايج مذاكرات و درخواست‌ها برقرار مي¬شود.
قالب ديگر "نامه¬هاي" مسافرت است و در آنها سعي مي‌گردد تا با معرفي كوتاهي از مجموعه، درخواست‌ها مطرح گردد. در اين قالب معمولاً نتايج، صريح¬تر مشخص مي¬گردند و البته طي روال اداري نامه¬ها براي حصول نتيجه، مخصوصاً در ماه‌هاي پاياني سال، كمي مشكل آفرين و زمان‌بر است. اما منطقي¬ترين و مطمئن¬ترين راه براي برقراري ارتباط كاري با نهادها و مجموعه¬هاي دولتي همين راه است.
هرساله تعدادي روابط جديد با افراد حقيقي يا مجموعه¬هاي حقوقي برقرار مي¬شود كه طي اين ملاقات‌ها با ارائه‌ي گزارش اردوهاي قبلي و معرفي مجموعه، دريچه‌هاي تازه‌اي بر روي پيگيران اردوي جهادي گشوده مي‌شود.
بخش دوم فعاليتهاي معاونت هماهنگي همان طور كه اشاره شد مربوط به امور حمل و نقل مي¬باشد. اصولاً تعريفي كه براي قسمت حمل و نقل شده، شامل دو قسمت مجزاست و اين دو عبارتند از:
حمل ونقل خارج اردو
حمل ونقل داخل اردو
حمل و نقل خارج اردو محدود به تهيه وسايل رفت و آمد شركت كنندگان از تهران به محل اردو و برگشت از محل اردو به تهران است. اين بخش همواره قسمت اعظمي از هزينه¬هاي اردو را دربرمي¬گيرد و به همين منظور بررسي دقيق و تلاش فراواني براي آن صورت مي¬گيرد تا همواره در حد امكان هزينه¬ها كم و ايمني و رفاه افزايش يابد. هواپيما، قطار و اتوبوس سه وسيله قابل بررسي براي رفت و آمد هستند. هواپيما به لحاظ مبلغ بليط آن همواره جزء پرهزينه¬ترين وسيله رفت و آمد بوده؛ گرچه تاكنون براي رفت و آمد اردو از هواپيماهاي مسافربري استفاده نشده و همواره هواپيماهاي نظامي براي اين منظور به كار ‌گرفته‌شده‌اند؛ اما نكته¬اي كه توجه به آن لازم است اين است كه با توجه به تعداد شركت¬كنندگان ممكن است براي مسافت¬هاي دور با قيمت اتوبوس نيز برابري كند و حتي ارزان‌تر تمام شود.
مسافت‌هاي طولاني به لحاظ خستگي كه براي شركت¬كنندگان در پي خواهد داشت از حيث تأمين وسيله رفت و آمد قابل تأمل و بررسي هستند و از هواپيما بيشتر براي اين سفرها استفاده مي¬شود. گرچه شرايط منطقه¬اي نيز عامل مهمي در تصميم¬گيري خواهد بود. البته تدارك و تهيه اين وسيله، به لحاظ ارتباطي كه هر سال بايد با مسئولين سپاه برقرار شود بسيار مشكل است و در اغلب اوقات منتج به نتيجه نمي¬شود و تنها راه باقيمانده دو وسيله ديگر است كه آنها نيز بسته به شرايط منطقه¬اي متغير مي¬باشد.
به لحاظ پراكندگي و موقعيتي كه شهر¬ها و مناطق محروم در كشور دارند اغلب امكانات مناسبي براي سفر به آنها در دسترس نيست و قطار نيز از اين امر مستثني نيست. متأسفانه شبكه ريلي در كشور ما از وسعت قابل قبولي برخوردار نيست و همين امر كار ما را براي استفاده از اين وسيله براي سفر مشكل مي¬كند. البته اين نكته را نيز نبايد فراموش كرد كه به دليل موقعيت زماني سفرهاي جهادي (ايام ابتدايي سال)، تهيه اين وسيله با مشكلات خاص خود روبرو است و همواره براي مجموعه در پرده¬اي از ابهام قرار داشته است. زيرا طبق قوانين شركت قطارهاي مسافربري، سفرهاي گروهي با قطار در بازه¬اي كه اردوهاي جهادي نيز شامل آن مي¬شود ممنوع مي¬باشد و اين امر مسئولين اردو را با بحران مواجه مي¬كند.
اما با توجه به تمامي جوانب امر، مزاياي سفر با قطار را نمي¬توان ناديده گرفت. قيمت مناسب و حداقل، امنيت كافي، خستگي كمتر نسبت به اتوبوس، رفاه نسبي و ... از دلايلي است كه در صورت وجود شرايط مساعد، هرساله تهيه اين وسيله را براي مسئولين در اولويت قرار مي¬دهد.
در نهايت با توجه به تمام مطالب گفته شده بايد عنوان كرد كه انتخاب وسيله رفت و آمد به اردو تحت شرايط خاص هر اردو امكان¬پذير مي¬باشد و شرايط هر اردو با اردوي ديگر متفاوت است و مجموع اين شرايط است كه نوع وسيله را مشخص مي¬كند.
قسمت دوم يعني حمل و نقل داخل اردو به معناي تأمين وسيله‌ رفت و آمد گروه‌هاي كاري تا محل كار است. در بعضي از اردوهاي جهادي با توجه به گستردگي فعاليتها و حوزه¬هاي كاري، بعلت اينكه گاهي مسير محل اقامت تا محل كار گروه‌ها زياد است و امكان طي اين مسير به صورت پياده وجود ندارد. بايد نسبت به تهيه وسيله رفت و آمد از محل اقامت تا محل كار و بالعكس تدابيري انديشيد. تداركات كاري و رساندن امكانات رفاهي و كمبودهاي احتمالي كه ممكن است در حين كار به وجود بيايد نيز مستلزم در اختيار داشتن وسيله است و براي اينكه اين تداركات به صورت مطلوب و به موقع انجام بگيرد بايد برنامه¬ريزيهاي خاصي از طرف معاونت هماهنگي صورت گيرد و تهيه وسيله نقليه براي اين منظور را علاوه بر شرايط مذكور در دستور كار خود قرار دهد.
بخش ديگري از برنامه¬هاي اردو كه هميشه در اردوها به آن توجه مي¬شود برنامه¬هاي رفاهي و تفريحي است كه معمولاً در چند روز از اردو با برنامه¬ريزي قبلي انجام مي¬گيرد و به طور مثال يكي از اين برنامه¬ها، بازديدهاي فرهنگي از مناطقي است كه مي¬تواند ما را با جاي جاي كشور عزيزمان مأنوس¬تر نمايد و بازديد از آثار باستاني از آن دست است. اين‌گونه برنامه¬ها كه از طرف معاونت فرهنگي اردو برنامه¬ريزي و اجرا مي¬شود نيز از جمله امور مهمي است كه تدارك آن نيازمند فكر و برنامه¬ريزي بسيار است.
بخش سوم از وظايف معاونت هماهنگي كه در اردوي امسال به آن اضافه شده بود، تهيه و رساندن تداركات كاري و رفاهي مجموعه بود كه اين نيز نيازمند برنامه¬ريزي¬هاي خاص خود بود.
در هر حال اين وظايف معمولاً با يك سري راهكارها و پشتوانه¬هاي مديريتي و تجربي به نحو مطلوب، قابل انجام است.