ول شدگان

گفت وگويي با مسيح مهاجري درباره حزب جمهوري اسلامي که قسمتي از آن در پي مي آيد:
" اولين سوالي که در رابطه با حزب جمهوري به نظر مي رسد، اين است که اصلا از چه زماني حزب جمهوري شکل گرفت و موسسان از تاسيس حزب چه اهدافي را دنبال مي کردند؟ به عبارت ديگر ضرورت تشکيل حزب در آن زمان چه بود؟
بنده شخصا از شهيد مظلوم آيت الله بهشتي در قبل و بعد از پيروزي انقلاب بارها شنيدم که ايشان مي گفتند يکي از دلايل عدم موفقيت مردم و به خصوص روحانيت در مبارزات خود عليه رژيم شاه و استعمار، نداشتن تشکل بود و تاکيد مي کردند که بعد از ماجراي نهضت ملي شدن نفت و شکست اين نهضت و خانه نشين شدن مرحوم آيت الله کاشاني، ما به اين نتيجه رسيديم که دليل شکستي که ما متحمل شديم، نداشتن تشکيلات سياسي بود. اگر تشکيلات داشتيم، شکست نمي خورديم و مي توانستيم در مقابل کساني که باعث به هم ريختگي نهضت شدند، کارهايمان را سر و سامان دهيم که در نتيجه آن، در مقابل شاه و استعمار آمريکا که به شاه کمک کرد و کودتاي بيست و هشت مرداد را به وجود آورد، پيروز شويم.
چون خود ايشان اين صحنه ها را ديده بودند، از اين صحنه ها در واقع يک درس بزرگ سياسي گرفتند. ايشان مي گفتند که از همان زمان من به اين فکر افتادم که ما بايد تشکيلات سياسي داشته باشيم و روحانيت بايد با تشکيلات وارد ميدان شود و کاري انجام دهد. البته داشتن تشکيلات سياسي براي روحانيت در فاصله بين بيست و هشت مرداد 1332 تا بيست و دو بهمن 1357 که انقلاب اسلامي پيروز شد، کار آساني نبود و عملا غير ممکن بود. با اين مقدمه اي که من عرض کردم، مي توان فهميد که چگونه بلافاصله بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، حدود ده روز بعد از پيروزي انقلاب، حزب جمهوري اسلامي اعلام موجوديت کرد.
آقاي بهشتي هم فکراني نيز داشتند; حضرات آقايان خامنه اي، هاشمي رفسنجاني، موسوي اردبيلي و دکتر باهنر به همراه شهيد بهشتي به عنوان اعضاي موسس، حزب جمهوري اسلامي را تاسيس کردند يعني فکر کار تشکيلاتي در همه اين افراد وجود داشت. منتها ريشه اش اين نکته اي بود که از آقاي بهشتي نقل کردم.
حزب جمهوري اسلامي در واقع با اين سابقه و مقدمات، کار نرم افزاري و طراحي اش انجام شده بود و همه چيز آماده بود. بلافاصله بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و در اولين فرصت ممکن، اين آقايان اعلام موجوديت کردند. مرامنامه و اساسنامه حزب را هم اعلام کردند. بعد از مدتي هم مواضع حزب را اعلام کردند که بيشتر آن کار جمعي همين آقايان بود. يک چيز ماندگاري است که در واقع خيلي از اصول قانون اساسي هم از همين مواضع حزب جمهوري اسلامي است.
در مورد تشکيل حزب با حضرت امام (ره) هم هماهنگي شده بود که تاييديه اي هم از ايشان داشته باشند؟
بارها آقايان با حضرت امام در اين باره صحبت کردند. منتها امام (ره) يک سابقه ذهني از احزاب در ايران داشتند که سابقه خوبي نبود و در واقع منفي بود. معمولا احزابي که در ايران تشکيل شدند، نه تنها خدمت نکردند، بلکه خيانت هم کردند و امام نيز نگران اين بودند که حزب جمهوري اسلامي هم نتواند کاري بکند. به همين دليل آقايان بارها با امام در اين باره صحبت کردند که در نهايت امام آنها را منع نکردند که اين حزب تشکيل شود ولي در عين حال مخالف انتساب اين حزب به خودشان بودند.
جا دارد نکته اي هم در مورد توقف حزب در سال 1366 يادآور شوم. امام نسبت به حفظ باقي مانده موسسين حزب که در آن زمان آقايان خامنه اي و هاشمي رفسنجاني بودند، احساس خطر کردند و هم اين که در شهرستان ها و بيرون از حزب، کار هايي صورت مي گرفت که به اسم حزب تمام مي شد. امام فکر مي کردند که وجود اين دو نفر براي انقلاب و جمهوري اسلامي لازم است و اگر اين ها ضربه بخورند، در واقع به خاطر حفظ حزب دو نيروي کارآمد نظام که مي توانند راه انقلاب را ادامه دهند و براي نظام اسلامي موثر باشند، قدرتشان براي خدمت به اسلام و نظام اسلامي کم مي شود لذا ايشان خواستند که کار حزب متوقف شود. هرچند که در ظاهر و اعلام بيروني اين امر به شکل ديگري صورت پذيرفت. "